به گزارش ایرنا، زلزله جزو حوادث ناخوشایند عصر کنونی است که تاکنون بشر به رغم دانش و آگاهی بالا موفق به پیش بینی آن نشده، بنابراین راهکار مهم مقابله با آن را اعمال سیاست های پیشگیرانه، آگاهی و اطلاعی رسانی دانسته اند.
طبق آمارها ۴۰ نوع بلایای طبیعی در دنیا شناخته شده است که ۳۲ نوع آن در ایران رخ می دهد و کشورمان نیز جزو ۱۰ کشور بلا خیز جهان محسوب می شود که رتبه چهارم قاره آسیا را در این زمینه به خود اختصاص داده است.
به همین بهانه در تقویم ملی «پنجم دی» «روز ملی ایمنی در برابر زلزله و کاهش اثرات بلایای طبیعی» نامیده شده که یادآور زلزله هولناک بم کرمان در سال ۱۳۸۲ است.
در این واقعه تلخ، زلزله ای به قدرت ۶.۶ ریشتر در ساعات اولیه صبح، بم کرمان را ویران کرد و در مدت ۱۲ ثانیه بیش از ۳۰ هزار هموطن در تلی از خاک مدفون شدند.
حال که ۲۲ سال از این رخداد غم انگیز می گذرد، توجه به موضوع مهم زلزله، برنامه ریزی مدون و منسجم، ساخت و سازهای اصولی و از همه مهمتر آموزش و فرهنگسازی فراموش نشده، چرا که امکان پیش بینی زلزله وجود ندارد، بنابراین باید آمادگی کامل را در برابر آن داشت.
البته با نگاهی به رخدادهای مختلف، زمین لرزه های سال ۱۳۶۹ استانهای گیلان و زنجان، زمین لرزه ۱۳۷۴ استانهای اردبیل و خراسان، زمین لرزه سال ۱۳۸۳ استان مازندران(بلده) و زمین لرزه سال ۱۳۹۶ کرمانشاه، نمونه هایی از این نوع حوادث کشورمان در سالهای گذشته به شمار می رود که این مهم آمادگی های روز افزون برای مقابله با آن را بیش از گذشته ضروری می کند.
بررسی ها نشان می دهد استان زنجان هم از وقوع زلزله در امان نیست و در این راستا انجام اقدامات لازم برای مقابله با خسارات ناشی از وقوع آنها بیش از پیش اهمیت دارد.
کارشناسان امر معتقدند زلزله را باید جدی گرفت، راهکارهای مقابله ای آن را نیز باید با دقت دنبال کرد و آماده بود، چون زلزله خبر نمی کند.
استان زنجان آماده مقابله با زلزله است
مدیرکل مدیریت بحران استان زنجان با اشاره به روز ایمنی در برابر زلزله و کاهش اثرات بلایای طبیعی، گفت: ساختار مدیریت بحران کشور پس از حادثه زلزله بم تغییر کرد و سازمان مدیریت بحران شکل گرفت و به دنبال آن در استانداری ها نیز ستاد مدیریت بحران تشکیل شد.
کاوه حقیقی گفت: با این اقدام، ساختار مدیریت بحران در کشور منسجمتر شد و قوانین مرتبط از جمله قانون مدیریت بحران، برنامه ملی سند کلی کاهش بلایای طبیعی، سند ملی آمادگی مقابله با زلزله و سند بازسازی و بازتوانی به تصویب رسید.
وی با بیان اینکه در حال حاضر زلزله مهمترین حادثه غیرمترقبه در این استان و کشور است، اظهار داشت: در این راستا برنامه هایی در راستای کاهش خطر زلزله و آمادگی در برابر آن در ستاد مدیریت بحران استان برنامه ریزی شده است.
مدیرکل مدیریت بحران استان زنجان با بیان اینکه یکی از برنامه های مهم بازسازی واحدهای فرسوده در نقاط روستایی استان است، گفت: بنیاد مسکن انقلاب اسلامی متولی ساخت و ساز واحدهای روستایی بوده که در این ارتباط کارهای خوبی صورت گرفته است.
وی با بیان اینکه برای مقاوم سازی و بازسازی واحدهای مسکونی شهری به ویژه در بافت فرسوده تسهیلات حمایتی از سوی بانک های عامل اعطا می شود، گفت: این مهم در شهر زنجان در راستای نوسازی بافت فرسوده بوده که تسهیلات خوبی نیز به متقاضیان پرداخت شده است.
حقیقی در ادامه به برنامه های ستاد مدیریت بحران استان اشاره کرد و افزود: زلزله پیامدهای متعددی دارد که در این ارتباط تدوین برنامه های اجرایی، منسجم و منظم اهمیت زیادی دارد.
وی با بیان اینکه دستگاه های امدادی و خدمات رسان استان بر اساس قانون سازمان مدیریت بحران و برنامه ملی کاهش خطر عمل کرده و همچنین مطالعات استانی لرزه خیزی نیز با همکاری دانشگاه تحصیلات تکمیلی صورت گرفته است، گفت: نتایج این اقدامات، برنامه ریزی استان برای اقدام در زمان بحران را نشان می دهد که به برنامه های اجرایی منجر می شود.
این استان با همکاری دستگاه های امدادی و عملیاتی برای مقابله با حادثه زلزله در هر نقطه ای از استان آمادگی لازم را دارد به طوری که برنامه های از قبیل اسکان موقت، آوار برداری و امداد و نجات دیده شده است.مدیرکل مدیریت بحران استان زنجان ادامه داد: این استان با همکاری دستگاه های امدادی و عملیاتی برای مقابله با حادثه زلزله در هر نقطه ای از استان آمادگی لازم را دارد به طوری که برنامه های از قبیل اسکان موقت، آواربرداری و امداد و نجات دیده شده است.
وی با تاکید بر اینکه بحث امداد و نجات در لحظات اولیه زلزله اهمیت زیادی دارد و تجهیزات مورد نیاز و حتی سگ های زنده یاب تامین شده است، اظهار داشت: در حال حاضر با برنامه ریزی صورت گرفته شمار سگ های زنده یاب از دو به چهار قلاده افزایش یافته است.
حقیقی با تاکید بر اینکه استان زنجان در خصوص زلزله کمک و معین استان های دیگر محسوب می شود، افزود: برای ارتقای تجهیزات، امکانات، ماشین آلات دستگاه های امدادی، عملیاتی و خدمات برنامه ریزی لازم صورت گرفته است.
وی خاطر نشان کرد: استان در ساختار مدیریت بحران برای همه حوادث به ویژه زلزله آمادگی کامل دارد و مبنای ارزیابی آمادگی دستگاه های متولی برگزاری مانورهای عمومی و تخصصی است.
مدیرکل مدیریت بحران استان زنجان گفت: سالانه بیش از ۳۰۰ مورد مانور امدادی و عملیاتی تخصصی و عمومی در استان برگزار می شود که از ابتدای سال تا کنون ۲۱۴ مانور برگزار شده که آخرین مورد آن هفته گذشته در شهرستان سلطانیه با فرض سناریوی زلزله ناشی از فعالیت گسل این شهر برگزار شد.
لزوم آمادگی دستگاه های متولی برای مقابله با زلزله
استاد زمین شناسی دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان هم با بیان اینکه وقوع زلزله در استان زنجان یک موضوع اجتناب ناپذیر است، گفت: زلزله استان در امتداد گسلهای مهم مثل گسل رودبار است که در سال های گذشته موجب وقوع زلزله شد.
عبدالرضا قدس افزود: این گسل می تواند دوباره زلزله ای در وسعت پنج تا ۶ ریشتر ایجاد کند اما به مهیبی رخداد قبلی نخواهد بود.
وی با بیان اینکه هم اکنون در اطراف زنجان دو گسل شمال زنجان و گسل سلطانیه وجود دارد، گفت: این گسل ها می توانند زلزلهای به وسعت ۶ تا هفت ریشتر تولید کنند اما موضوع مهم این است که اطلاعی نداریم آخرین زلزله رخ داده، کی و چه زمانی بوده است.
هم اکنون در اطراف زنجان دو گسل شمال زنجان و گسل سلطانیه وجود دارد، این گسل ها می توانند زلزلهای به وسعت ۶ تا هفت ریشتر تولید کنند اما موضوع مهم این است اطلاعی نداریم که آخرین زلزلهای رخ داده، کی و چه زمانی بوده است.استاد تمام دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با بیان اینکه آنچه قطعی است این گسل ها پتاسیل تولید زلزله را دارند، گفت: در مورد این گسل ها باید گفت اطلاعات دقیقی از نحوه فعالیت های آنها نداریم به نحوی که در سال گذشته فعالیت خاصی از آنها ثبت نشده است.
وی با بیان اینکه وجود این گسل ها جای نگرانی ندارد، اما باید آمادگی لازم را داشت تا در صورت وقوع زلزله آسیب کمتری ببینیم، گفت: در کشورمان در استانی ماند اصفهان زلزله به ندرت به وقوع می پیوندد اما احتمال وقوع زلزله در استان زنجان بسیار بالاست، اما احتمال رخداد آن به سرعت گسل تبریز نیست.
استاد تمام دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با بیان اینکه در سال گذشته چندین زلزله با قدرت کم در استان ثبت شده است، ادامه داد: بیشترین زلزله استان در چند سال گذشته مربوط به یوسف آباد زنجان به قدرت ۵.۳ دهم ریشتر بود و امسال هم با ریشتر خیلی کم ثبت شده بود.
وی با بیان اینکه وقوع زمین زلزله های اطراف استان زنجان در حد دو یا سه ریشتر بوده است، گفت: برای مقابله با زلزله سیاست های یکسانی در کل کشور حاکم شده و همه استان ها ناگزیز به تبعیت آن هستند و در این میان اجرای آیین نامه ۲۸۰۰ در ساخت و سازها اهمیت زیادی دارد.
قدس با تاکید بر اینکه برای ایمنی در برابر زلزله مردم نقش اساسی دارند و در ساخت ساختمان های مقاوم بسیار نقش آفرین هستند، افزود: یکی از نقاط آسیب پذیر در برابر زلزله بافت فرسوده است که ارتقای این حوزه باید بیش از گذشته مورد توجه مسوولان قرار بگیرد.
ضرورت ارتقای کیفیت در ساخت و سازهای امروزی
رییس سازمان نظام مهندسی استان زنجان نیز در این باره گفت: بعد از زلزله سال ۶۹ طارم و رودبار تحول عظیمی در نظام ساخت و ساز و تبیین دستورالعملها و آییننامهها در کشور رخ داد که تصویب و تبیین آیین نامه ۲۸۰۰ زلزله و همچنین مباحث مقررات ملی ساختمان گواه این مدعاست.
حسن مجتبی زاده افزود: بعد از آن حادثه تقریبا تمامی ساختمانها زیر نظر مهندسان ناظر و با رعایت استانداردها و دستورالعملها احداث می شد تا اینکه زلزله سال ۱۳۹۶ سرپل ذهاب رخ داد.
وی اضافه کرد: این زلزله نقطه عطفی در تاریخ نظام ساخت و ساز و مهندسی به شمار می رفت، با وجود اینکه تحولی در کیفیت ساخت و ساز و رعایت اصول مهندسی کاملا نمایان بود و نشان میداد ساختمانهایی که ساخته شده تقریبا شرایط خوبی دارند اما ضعفهای عمده از جمله مهار دیوارهای جانبی و اجرا نشدن وال پستها نمایان بود.
رییس سازمان نظام مهندسی استان زنجان ادامه داد: این نقیصه کاملا در ساختمانهایی که دیوارهای پیرامونی آن ریخته شده بود نمود بیشتری داشت و مجموعه مسکونی شیرودی سر پل ذهاب نمود ضعف در مهار دیوارهای جانبی بود و در آن زلزله عمده تلفات به خاطر دیوارهای جانبی و گاهی ضعف در سیستم سازهای اعلام شد.
پیوست ۶ آیین نامه ۲۸۰۰ در ویرایش چهارم این معضل را برطرف کرد و امروز شاهد اجرای ساختمانهایی هستیم که مهار دیوارهای جانبی را جدی گرفته است .وی با تاکید بر اینکه این موضوع مسئولین امر را بر آن داشت تا فکری برای این نقیصه کنند، گفت: پیوست ۶ آیین نامه ۲۸۰۰ در ویرایش چهارم این معضل را برطرف کرد و امروز شاهد اجرای ساختمانهایی هستیم که مهار دیوارهای جانبی را جدی گرفته و با اجرای وال پست ساختمانهایی ساخته میشود که کیفیت بسیار بهتری نسبت به گذشته دارد هرچند تا رسیدن به حد کمال فاصله داریم .
مجتبی زاده افزود: میتوان امیدوار بود با تکیه بر دانش مهندسان و کارآمدی کارگران ماهر همچنین استفاده از مصالح استاندارد روز به روز وضعیت ساختمانهای ما در مقابل زلزله ایمنتر و مطلوبتر شود.
رییس سازمان نظام مهندسی استان زنجان خاطر نشان کرد: سازمان نظام مهندسی جهت فرهنگسازی و نهادینه کردن موضوع ساختمانهای ایمن در مقابل زلزله دورههای متعددی را برای مهندسان برگزار کرده است.
به گفته وی همچنین با برگزاری نمایشگاه عکس آگاهسازی مراجعین و کارفرمایان به اثرات اجرا نشدن صحیح ساختمان و ساخت ماکت نمونههای اصولی و فنی وال پست در ساختمان تلاش بر این بوده است رسالت خود را در خصوص مسئولیت اجتماعی انجام دهیم و گام موثری در ارتقای کیفیت ساخت و ساز و رعایت حقوق بهرهبرداران برداریم.