X
نقش بانک های اطلاعاتی در مديريت بحران

نقش بانک هاي اطلاعاتی در مديريت بحران

منبع: پايگاه ملی داده های علوم زمين کشور

http://www.ngdir.ir

بررسی نقش بانک‌هاي اطلاعاتی در مديريت بحران، چشم انداز و هدف: هدف اين نوشتار، مدل‌سازی سامانه تصميم ساز مورد نياز برای مديريت بحران و نيز ارائه راهکاری جهت مديريت اطلاعات با همکاری منابع ضد بحران می باشد. اين راهکار، اطلاعات و سامانه های ارتباطی را به صورت يک ساختار استاندارد، همسان و خروجی‌های مناسب را توليد خواهد نمود. روش بررسی: در اين گزارش مديريت بحران با استفاده از مفاهيم فناوري اطلاعات(IT) مدل‌سازي شده است. مطابق برنامه‌ريزی انجام شده، مطالعات با بررسی سوابق نقش بانک‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در بحران‌هاي طبيعی آغاز و بر مبنای ساختار ارتباطی ايران، مدل مقدماتی آن در اين گزارش توسعه داده شده است. خلاصه اجرايی: بحران ها، حوادثی هستند که خرابي های زيادی بوجود آورده و باعث به خطر افتادن جان افراد می شوند. اين خرابی‌ها می‌توانند به صورت منطقه‌ای، مانند سيل، يا به صورت سراسری، مانند زلزله و آتشفشان، نمود پيدا کنند. حتی بحران‌هايی نيز در حد جهانی، مانند مشکل سال 2000 رايانه ها، وجود دارند. با توجه به گسترش IT در تمام زمينه ها و نيز فوايد بيشمار استفاده از آن، خصوصا در مواردی که حجم داده ها و پردازش آنها بسيار بالا است، استفاده از آن در مديريت بحران بسيار حياتی است. در اين راستا کشورهای پيشرفته از مدت‌ها قبل تلاش برای ايجاد سامانه‌ای جامع را آغاز نموده‌اند. اين سامانه باعث افزايش دقت تصميمات مديريتی بوسيله شبيه‌سازی نتايج حاصل از تصميم گيری‌های مختلف، استاندارد بودن اطلاعات و اطلاع رسانی سريع به مسولان و امدادگران شده است. حاصل اين تلاش ها و امکانات، کاهش ميزان تلفات و افزايش سرعت ساماندهی بحران است. در کشور ما، به دليل عدم وجود سامانه ای جامع و برپايه IT، مديريت بحران به صورت سيستماتيک اجرا نمی شود، داده‌های موجود دارای قالب های متفاوت هستند و اطلاع رسانی به سرعت صورت نمی گيرد. لذا، در اين مستند مدلی جهت پياده سازی سامانه فوق ارائه شده است

  اين مستند در برگيرنده دو مبحث می باشد: مدل سازی سامانه مديريت بحران و پياده سازی آن. مدل ها، نمايش فيزيکی يا رياضي يک سيستم، رويداد و يا پروسه هستند. طی فرآيند مدل سازی، مؤلفه های اصلي سيستم شناخته شده و درباره نحوه ارتباط و اتصال آنها به يکديگر تصميم گيري می شود. در فرآيند پياده سازی، مؤلفه های سيستم به صورت کامل و با تمام جزييات شناخته شده سامانه به طور کامل ساخته می شوند. اين فرآيند، بيشترين زمان انجام پروژه را به خود اختصاص می دهد. مقدمه: رشد روز افزون رايانه و فناوری های ارتباطی بطور قابل توجی پتانسيل خروجی های پژوهشی را افزايش داده است. اکنون افق جديد در درک اين پتانسيل بهره گيری از مشارکت و گردهمايی داده های گوناگون در موضوعی مشترک است. تلفيق، محاسبات ابزار گرا و سامانه های ارتباطی، مناسب ترين رهيافت تقويت همکاري دانشی است که خود نيازمند زيرساخت اطلاعاتی مبنا می باشد. تعريف مسئله: عناصر مهم در پياده سازی چنين سيستمی به شرح زير می باشند : 1- زيرساخت استوار : بحران می تواند تهديدی برای بازدهی و جامعيت داده ای مورد نياز در زيرساخت سيستم مديريت بحران باشد. چگونه می توان از اين زيرساخت بهتر محافظت نمود؟ اين زيرساخت چگونه طراحی و پياده سازی شود تا کارايی آن در مواقع بحران، تنزل زيادی نداشته باشد ؟ 2- ذخيره، جستجو و بازيابی اطلاعات: پروسه تصميم سازی در تمام بخشهای اين سيستم ، بر پايه مقدار بسيار زيادي اطلاعات می باشد که همواره در حال افزايش و روزآمد شدن می باشند. کاربران چگونه می توانند به صورت مؤثر، اطلاعات مورد نياز را از ميان منابع اطلاعاتي مختلف بازيابی کنند؟ چگونه به صورت مؤثر می توانند اطلاعات بدست آمده را در جهت مديريت صحيح فعاليتهای خود به کار گيرند؟ 3- سازگاری با قالب ها: اطلاعات به اشتراک گذاشته شده می توانند با قالبهای مختلف ارائه شوند. تفاوت در اين قالبها به دليل وجود قوانين و نيازهای مختلف در هر سازمان، تفاوت معانی در ارائه های مختلف يک داده (مانند اختلاف موجود در معني کلمه جدول در يک صفحه HTML و يک پايگاه داده رابطه ای) بوجود می آيد. چگونه می‌توان اين اطلاعات متفاوت را مديريت و با هم منطبق نمود؟ 4- ايجاد مرکز اشتراک داده ها: استفاده از تکنولوژی اطلاعات و نيز امکانات الکترونيکی، موانع موجود در همکاری، اشتراک داده‌ها و نيز ارتباطات را کاهش داده است. تأثيرات ممکن بر نحوه انجام فعاليت‌های افراد چيست.

 

مؤلفه های سيستم:

   1) زير ساخت ارتباطی:   زيرساخت ارتباطی مورد نياز برای پياده سازی سامانه تصميم سازی مديريت بحران، مانند شکل زير می باشد. ارتباطات ايجاد شده بين بخش های مختلف، با استفاده از زيرساخت مخابرات ايجاد می شود. برای در دسترس بودن هميشگی سيستم، لازم است از انواع ديگر ارتباطات مانند ماهواره ها به عنوان پشتيبان استفاده شود. با ايجاد اين ساختار و استفاده از سرويس‌های شبکه اختصاصی مجازی(VPN) ، امکان انتقال داده ها به راحتی و با امنيت و سرعت بسيار بالا ميسر خواهد شد.

   2) پايگاه داده:   حجم اطلاعات موجود بسيار زياد می باشد و گاهی به چندين ترابايت می رسد. تنها راه مديريت اين اطلاعات وسيع، استفاده از پايگاه داده است. انتخاب سامانه مديريت پايگاه داده(DBMS) بستگی مستقيم به نوع اطلاعات موجود و نيازهاي سامانه دارد. به وضوح بازدهی سيستم بستگی مستقيم به انتخاب نوع سامانه مديريت پايگاه داده دارد.

   با توجه به ساختار ارتباطی فوق، پايگاه داده مورد نياز بر روی تمامی سرورها وجود دارد. عمل تکرار داده ها بين سرورها در زمانهای مشخص و برنامه ريزی شده صورت می گيرد. در نتيجه تمامی سرورها در هر زمان دارای اطلاعاتی هستند که تا %9/99 مشابه می باشند و پس از عمل تکرار کاملا مشابه خواهند شد.

   3) سامانه جمع آوری و نمايش اطلاعات:  پس از ايجاد ارتباط فوق، با استفاده از امکانات ايجاد شده و نيز امکانات موجود در اينترنت، می توان از انواع ابزار ها براي ورود اطلاعات و نمايش خروجی ها استفاده نمود. از جمله اين ابزارها می توان به تلفن های همراه، رايانه های جيبيی و شخصی اشاره نمود. به طور کلی مي توان از تمامی ابزارهايی که به نحوی امکان استفاده از اينترنت بوسيله آنها وجود دارد، سود برد. توجه به اين نکته ضروری است که اکثر کارها توسط رايانه های شخصی که در مراکز ورود اطلاعات قرار دارند انجام می شود. با توجه به اينکه استفاده از اينترنت دارای مشکلات بيشتری نسبت به خطوط استيجاری مخابرات، مانند امنيت و سرعت پايين تر می باشد، وجود ساختار ارتباطی فوق غير قابل اجتناب است.

 

4) سامانه پردازش و يکسان ساز:   با توجه به گوناگونی قالب اطلاعات، پردازش موثر آنها ممکن نيست. لذا پيش از پردازش و بدست آوردن نتايج، بايد اطلاعات يکسان شوند. اطلاعات يکسان شده با استفاده از تکنولوژی هايی مانند XML منتقل می شوند.

   پياده سازی سامانه مديريت بحران:

   در طول زمان ، همواره ساختن برنامه ای شامل مؤلفه هايی که در يک شبکه توزيع شده اند و به همراه يکديگر مانند يک برنامه يکپارچه عمل می کنند ، مورد توجه قرار گرفته است. سابقا، برنامه های توزيع شده ايجاب می کردند که از تکنولوژيهای Component – Object مانند DCOM يا CORBA يا RMI استفاده شود. اين تکنولوژيها معماريهای قابل اعتماد و قابل گسترشی را برای پاسخگويی به نيازهای برنامه ها فراهم مي کردند.

   اگرچه اين تکنولوژيها بر Component-Based در Intranet ها به خوبی کار می کردند ، ولی تلاش برای استفاده از آنها در اينترنت باعث بوجود آمدن دو مشکل بزرگ شد. اولا اين تکنولوژيها نمی توانستند Interoperate داشته باشند(Interoperate به معنی استفاده از مؤلفه هاي ساخته شده با تکنولوژيها و زبانهای برنامه نويسی مختلف در کنار هم و در يک برنامه می باشد). در حاليکه آنها در مفهوم اشياء يکسان بودند، در جزئيات متفاوت عمل می کردند. به عنوان مثال مديريت چرخه زمان فعاليت، پشتيبانی از Constructor و درجه پشتيبانی از وراثت در آنها متفاوت می باشد. مسئله دوم و مهمتر اين است که تمرکز آنها بر روی ارتباط از نوع RPC معمولا باعث بوجود آمدن سيستم‌های دوگانه با ارتباط تنگاتنگ در کنار قوانين مجزاء روش‌های شی گرا می شد.

   در مقابل، برنامه های کاربردی برپايه Web Browser ، دوگانگی کمتر و Interoperability بيشتری دارند. آنها از پروتکل HTTP برای تبادل داده ها در قالبهای گوناگون و به صورت MIME، استفاده می کنند. Web Service ها ، مدلهای برنامه نويسی تحت وب گذشته را با تمامی انواع برنامه های کاربردی و نه تنها برنامه هايی که در Browser ها اجرا می شوند، سازگار می‌گردانند. آنها پيامهای SOAP را بوسيله HTTP و ساير پروتکلهای اينترنت منتقل می کنند. از آنجايی که Web Service ها برای نشان دادن عملکردهای برنامه ها در اينترنت، بر پايه استانداردهايی HTTP و XML وSOAP وWSDL بوجود آمده اند، لذا به زبان برنامه نويسی، Platform و دستگاه خاصی وابسته نيستند.

عماری چند سطحی(n-Tier) ، باعث جدا شدن فعاليتهای اصلی در يک سيستم می شود به نحوی که گردآوری و آماده سازی و قالب بندی اطلاعات کاملا از Business Logic و قوانين پردازش اطلاعات و آن نيز به نوبه خود از داده ها جدا می شود. اين مدل به زمان آناليز و طراحی بيشتری نياز دارد ولی هزينه های مربوط به نگهداری و افزايش انعطاف پذيری در موارد استفاده طولانی را بسيار کاهش می دهد. شکل 1-1 نمای کلی معماری n-Tier را نشان می دهد. به عنوان مثال، معماری 3 سطحی به شکل زير پياده سازی می شود. در ادامه شرح مختصر بخشهای مختلف آن ذکر گرديده است:    معماری 3-Tier شامل سه بخش می باشد که عبارتند از :

1) بخش کاربری (Presentation).

2) بخش ميانی (Business Logic).

3) بخش دادها (Data Services).

   بخش کاربری دارای Interface هايي است که کاربران از آنها برای دستيابی به سيستم استفاده می کنند. اين بخش نه تنها شامل يک واسط گرافيکی است که کاربران می توانند از طريق آن با برنامه ارتباط داشته باشند ، داده ها را وارد نمايند و نتيجه درخواست هايشان را مشاهده نمايند، بلکه کارهای مربوط به ساماندهی، پيمايش و قالب بندی اطلاعاتي که دريافت و ارسال می شوند را انجام می دهد.
   بخش دوم در بين بخشهای کاربری و داده قرار دارد و بيشترين کار را انجام می دهد. اين بخش ناحيه ای است که تنها به توسعه‌دهنده اختصاص دارد. Business Logic که شامل قوانينی است که بر روند پردازشهاي سيستم حکمرانی می نمايد، از يک سو با کاربر و از سوی ديگر با داده‌ها ارتباط دارد و درخواستهای منطقی کاربران را به درخواستهای مناسب SQL و نيز نتايج حاصل را به صورت داده هايی با قالبهای قابل استفاده برای کاربر تبديل می کند. بنابر اين جداولی که حاصل درخواستهای بسيار پيچيده هستند، بدون اينکه کاربر از نحوه عمل فعاليتهای انجام گرفته اطلاعی داشته باشد، تهيه شده و در اختيارش قرار می گيرند. تمام فعاليت‌های مذکور در اين بخش صف بندی می شوند و در نتيجه کاربران تنها وظائف را بدون اينکه نيازی به دريافت جواب داشته باشند، ارسال می کنند.

 

سرويس‌های مربوط به داده ها که در بخش سوم قرار دارند، يا توسط يک منبع داده ساخت‌يافته مانند SQL Server ، Oracle
   تأمين می‌شوند يا توسط منبع داده های غيرساخت‌يافته ، مانند Microsoft Exchange يا Microsoft Message Queuing. اين سرويس‌ها دسترسي به داده ها را ساماندهی و مديريت می کنند.

   نکات مهم در طراحی يک پايگاه داده:

1) پشتيبانی از لايه Business Logic:

   پايگاه داده ها نه تنها داده ها را مديريت می کنند بلکه لايه Business Logic را نيز در برمی گيرند که شامل ساختارهايي برای پيمايش داده هاست. اين تمايل در اواسط دهه 80 ميلادی، هنگامی که رويه هاي ذخيره شده و پايگاه داده های شيئ ای به بازار آمدند، آغاز گرديد. سپس پشتيبانی از Business Logic در پايگاه های داده و ابزار های مربوط قرار گرفت. به عنوان مثال، امکان ذخيره عکس در پايگاه های داده و نيز ابزارهايی جهت تبديل داده ها به قالب HTML(زبان مورد استفاده در صفحات وب) برای ايجاد واسط‌های گرافيکی فراهم آمد. در کارهای مهم و بزرگ که از انواع مختلفی از رايانه ها و دستگاه‌ها استفاده می شود، برنامه ای که تنها بوسيله سرويس های پايگاه داده نوشته می شود، نسبت به برنامه هايی که بر اساس Platform خاصي نوشته می‌شوند(مثلا از سيستم فايل استفاده می کنند) ، بسيار ساده تر تغيير می يابند.
   دليل دوم قابليت مديريت می باشد. برنامه ها به سرعت تغيير می يابند و ويژگيهای جديدی کسب می کنند. بنابر اين استفاده از سرويسهای پايگاه داده می تواند بسيار مؤثر باشد. پايگاه داده مي تواند به گسترش، پيکربندی و مديريت برنامه هايی که از داده استفاده می کنند، و نيز بازيابی اطلاعات و برنامه درصورتی که خطايی پيش آيد، کمک بسيار بزرگي نمايد. همچنين يکپارچه کردن Business Logic و اطلاعات موجود در داخل پايگاه داده به امکان ايجاد تغيير در برنامه کمک بزرگی می‌کند. برنامه ای که بسيار پيچيده شده است به دسترسی به داده های توزيع شده نياز دارد و بايد تعداد زيادی کاربر را پشتيبانی نمايد.

2) توسعه پذيری انواع داده :

امکان اضافه کردن نوع داده جديد به يک پايگاه داده باعث افزايش اطلاعات موجود درباره يک برنامه می شود. بنابراين پايگاه داده به جای اينکه يک عکس را به عنوان دنباله‌ای بزرگ و بی شکل از بيتها در نظر بگيرد، متوجه نوع و چگونگی ايجاد تغييرات در آن می شود. اين موضوع سبب می‌شود که کاربر بتواند داده ای پيچيده را به جای اينکه در برنامه ای خارجی جستجو نمايد، درون پايگاه داده جستجو کند. اين کار باعث کاهش پيچيدگي برنامه و نيز افزايش سازگاری داده ها در داخل پايگاه داده‌ها می شود.

3) ذخيره کردن داده ها:

  برنامه نويسان دريافته اند که کاربران بسيار علاقه دارند پرس و جوهای بسيار پيچيده برای تصميم گيری را در محلی انجام دهند که داده ها و عمليات تراکنش در آنجا قرار دارند. زمانی تصور مي شد پايگاه داده های رابطه ای می توانند پاسخگوی پرس و جوهای بسيار پيچيده تصميم گيری باشند. ولی در واقع سيستم‌هايی که برای عمليات تراکنش بهينه شده اند، از پرس و جوهای مناسب برای تصميم گيری پشتيبانی نمی کنند و به عکس. امروزه به دليل فراهم آمدن امکانات لازم برای ذخيره داده ها در چند محل مختلف، مي توان از يک کپی داده ها تنها برای اهداف تصميم گيری استفاده نمود. همچنين ابزارهای بسياری وجود دارند که می توانند داده های عملياتی را به مخازن انتقال دهند، آنها را استخراج و روزآمد نمايند و به صورت همزمان و موازي آنها را بازيابی کنند. مخازن می توانند حجم بسيار بيشتری داده، حتی در حد ترابايت، را نسبت به سيستم‌های عملياتی بر پايه تراکنشها ذخيره نمايند. زبان‌های پياده سازی پايگاه داده و زبان‌های پرس و جو امکاناتی جهت آناليز داده ها در اختيار کاربران قرار می دهند.

4) پياده سازی برنامه های سمت سرور:

   براي اينکه برنامه از تعداد زيادی کاربر پشتيبانی نمايد، يک لايه ميانی بين کاربر و پايگاه داده ايجاد می شود که به عنوان واسط کاربر و پايگاه داده عمل می نمايد. قسمت سمت کاربر، تنها يک صفحه وب می باشد که در Internet Explorer باز شده اطلاعاتی را از کاربر در باره نوع داده يا عمليات مورد نياز دريافت می نمايد. برنامه سمت سرور تشخيص می دهد که به کدام پايگاه داده متصل شود و قسمت اعظم عمليات را انجام می دهد. حسن استفاده از اين سيستم آن است که هنگام ايجاد تغييرات در سيستم، به جای روزآمد کردن برنامه در رايانه های 10000 کاربر، يک شخص می تواند تنها قوانين 10 برنامه سمت سرور را تغيير دهد.

 

جمع آوري اطلاعات:

   تحقيقات زيادی در جهت بهينه نمودن نحوه جمع آوری اطلاعات در زمان بحران انجام شده است. يکی از اين چالش‌ها، اختلاف داده‌ها در پايگاه داده‌های مراکز سيستم‌های اطلاعات جغرافيايی با داده‌اي واقعی در محل حادثه می باشد. به عنوان مثال ممکن است مسئولان بحران به داده های ناقص و منسوخ درباره مصالح خطرناک دسترسی داشته اما فاقد اطلاعات کامل و جزئيات مربوط به مصالح استفاده شده در يک ساختمان به خصوص باشند، هرچند اين داده ها در مراکز صنعتی مربوط موجود باشند. بنابراين مديريتی جديد برای داده ها لازم است تا داده های جغرافيايی بسيار شفاف و کاملی در اختيار باشد.

   به وضوح پيشرفت در جهت پياده سازی سيستمی برای مديريت جمع آوری داده های ورودی و پاسخ‌ها در زمان بحران(و نه تنها بعد از آن) برای مطلع ساختن مسولان بحران در زمان بحران امری بسيار لازم است. نکته مهم اينکه تجزيه و تحليل داده‌ها پس از بحران می تواند کار فرموله کردن پاسخگويی‌های مناسب در بحرانهای بعدی را تسهيل نمايد. اين کار بوسيله تشخيص نحوه پاسخگويی و مديريت فعاليتها برای بهينه نمودن آنها صورت می گيرد. اين مجموعه داده می تواند عنصر بسيار گرانبهايی در معتبر ساختن و پيشرفت مدل مديريت بحران باشد.
 يکسان سازی داده ها و همکاری مؤلفه ها:

   يکسان نمودن داده هايی که از منابع و سازمانهای مختلف وارد می شوند يکی از چالشهاي مسولان بحران می باشد. نيازهای مربوط به جامعيت داده ها يکسان نمی باشند. نيازهای مربوط به سرعت، کامل بودن و کيفيت داده ها بين سازمانها همگی بر اساس نوع و محل بحران تغيير می کنند. در نخستين قدم برای پاسخگويی به بحران، يکسان سازی بايد بسرعت اعمال شود. برخی موانع غير فنی، از پياده سازی راه حلها جلوگيری می کنند. مانند مقاومت سازمانها در مقابل به اشتراک گذاری اطلاعات و همکاری، عدم وجود معماري کلی برای سيستم، قيود امنيتی که اشتراک داده ها را مشکل می نمايند و نبود استاندارد برای برنامه ها.

يکی از راهکارها برای يکسان سازی داده ها و نيز تسهيل همکاری سيستمها، ايجاد استاندارد برای Metadata و استفاده از آن می باشد. Metadata، اطلاعاتی است که قالب و ساختار داده های ديگر را مشخص می نمايد. استاندارد نمودن Metadata و شرح قالب پايگاه داده های موجود در سيستم مديريت بحران، می تواند بوسيله XML DTD (که شرحی قانونمند است از ساختار يک سند و آنچه که می‌تواند در آن سند ظاهر شود) صورت گيرد. استاندارد سازی Metadata که نشان دهنده محتوی و قسمتهای مهم يک سيستم اطلاعاتی می باشد، بسيار مشکل است. ولی مهمترين موضوع جهت يکسان سازي منابع مختلف داده می باشد.

   پاسخگويي به يک بحران به مقدار زيادی اطلاعات بی‌ساختار و چند رسانه ای بستگی دارد که بايد جمع آوری و پردازش شده با مدل کنونی يکسان شوند و بصورت بلادرنگ در اختيار مسوولان قرار گيرند. به وضوح تکنولوژی مورد استفاده برای استخراج خودکار محتوی هر قسمت از داده های دريافتی، ارزش بالای خود را نشان خواهد داد. حتی استفاده از تکنيکهاي وابسته ساده، مانند سيستم جمع آوری خودکار اطلاعات جغرافيايی، می تواند مفيد باشد.

   اين تکنيک‌ها بايد داده های تکراری و نادرست را جدا کرده و ساير داده های بی ساختار ورودی را به صورت خودکار و خلاصه به قالبهای ساخت‌يافته تبديل کنند تا افراد و مدل‌ها بتوانند آنها را تجزيه و تحليل نمايند. قسمت اعظم اين داده ها به صورت متن می باشند. بنابراين، تحقيقات بر روی فيلتر کردن متنها، خلاصه کردن، استخراج و کشف رويدادها از داخل اين متنها، بسيار مهم خواهد بود. صوت يکی ديگر از منابع اطلاعاتي می باشد. بنابراين تحقيقات در زمينه تشخيص صدا در محيطهايی با آلودگي صوتی، قطعه قطعه بودن صدا در اولويت بعدی قرار دارند. از منابع ديگر اطلاعاتی می توان به تصوير اشاره نمود.

وجود قوانين مختلف در سازمانها که مهمترين آنها قوانين امنيتی می باشد، چالش اصلی ارائه ساختاری جهت جامعيت داده هاست.
 انتقال داده:

   اصل مهم انتقال داده، در دسترس بودن آن در هر زمان و هر مکان می باشد. تکرار - کپی و انتشار دوره ای اطلاعات روزآمد شده به وضوح يک مؤلفه کليدی در زمينه دسترسی به داده ها می باشد. ولي تکرار داده ها در محلهايی که خارج از ناحيه بحران قرار دارند، لزوما مؤثر نيست. زيرا ممکن است تمام راههای ارتباطی ناحيه بحران‌زده با ساير مناطق قطع شده باشد. يک راه روشن، افزايش تعداد مراکز تکرار و نگهداري اطلاعات می باشد. ولی پی بردن به يک طراحی ايده آل نياز به سبک سنگين کردن دقيق هزينه تجهيزات و مديريت اطلاعات محلی در مقابل بازده عمليات روزآمد سازی و سازگاری مراکز تکرار دارد.

   انتقال حجم بالايی از اطلاعات، مانند تصاوير بسيار دقيق ماهواره ای يا فيلمهاي مستند، به صورت بلادرنگ يا با تأخير بسيار کم يکی ديگر از مشکلات می باشد. مخصوصا زمانی که زير ساختهای لازم از ميان رفته اند يا اين طلاعات بايد به دستگاههای سيار فرستاده شوند. يکی از راه کارهای ارائه شده برای اين شکل، استفاده از DBS در محل حادثه می باشد. DBS، در مقابل تلويزيون های کابلی و ماهواره های آنالوگ، از يک آنتن 45 سانتی متری (18 اينچی) که به سوی يک يا چند ماهواره قرار گرفته اند، استفاده می نمايد. واحدهای DBS امکان دريافت چندين کانال مختلف از سيگنالهای تصوير و صدا و همچنين اطلاعات برنامه ها، Email و داده های مربوطه را که مالتی پلکس شده اند را دارند. DBS معمولا از استاندارد MPEG-2 برای کدگذاری و نيز COFDM برای ارسال استفاده مي کند.

بازدهی مرکز GIS:

   يکي ديگر از نگرانی ها، بازدهی مرکز GIS است که نقشی حياتی در مديريت بحران ايفا می کند. شرکت‌های بزرگ در زمينه پايگاه داده مانند IBM , Informix , NCR , Microsoft به سرعت در حال بهينه سازی سيستمهای خود برای پشتيباني از داده های فضايی و جغرافيايی هستند. به نظر می رسد که ظرف چند سال آينده، داده های فضايی به جای قرار گيری در سيستمهای GIS، برروی پايگاه داده های تجاری قرار خواهند گرفت. بدليل آنکه حجم اين داده ها به چند ترابايت می رسد، فروشندگان اين محصولات بازدهی مناسبی برای سيستمهای خود ايجاد خواهند نمود.

   استواري زيرساخت اطلاعات:

 همانطور که در بالا اشاره شد، مديريت بحران يک فعاليت اطلاعاتی و به شدت نيازمند ارتباط است. زيرساخت اطلاعات، کليد اصلی تمام جنبه های مديريت بحران می باشد. در تلاش‌های قبل از حادثه، شبکه ها برای آموزش و ايجاد تجربيات مجازی مورد استفاده قرار می گيرند. در زمان پاسخگويی به بحران، شبکه ها باعث تبادل اطلاعات بين مسولان مختلف و تهيه و انتشار اطلاعات لازم به مردم می شوند. نيازهای اطلاعاتی برای مديريت بحران به يک زيرساخت ارتباطی بستگی دارد که در برابر خرابی ها مقاوم باشد، به خصوص وقتی که برای در دست گيری بحران و عواقب پس از آن به IT اعتماد بسياری شده است.

   نکته مهم بعدی، قابليت زيرساخت ارتباطی در سازگاری با تغييرات، مديريت ترافيک شبکه و انباشتگی اطلاعات و ايجاد امکاناتی جهت ارسال سريعتر اطلاعاتی که دارای اولويت بيشتری هستند مي باشد. همچنين اين زيرساخت بايد به گونه‌ای عمل نمايد که بتواند اطلاعات لازم را حتی اگر قسمتهای زيادی از آن به صورت فيزيکی از بين رفته باشند، در اختيار مسولان قرار دهد. اين مشکلات در شبکه های بزرگی مانند پليس، آتش نشانی و همچنين هنگامی که شبکه های بسيار بزرگ مانند اينترنت استفاده مي شوند، بيشتر مشخص می شود.

مدل سازی و شبيه سازی:

   مدل ها، نمايش فيزيکی و يا رياضی يک سيستم، رويداد و يا پروسه هستند. شبيه سازی عبارت است از پياده سازی يک مدل در طول زمان. مدل سازی و شبيه سازی می توانند در مورد بسياری پديده ها مانند زمينلرزه، آتش فشان و غيره استفاده شوند و نقش بسيار مهمی در فعاليتهای مديريت بحران ايفا می کنند. نمونه ای از اين نقشها به شرح زير هستند:

1) برنامه ريزی:

مدلها قبل از حادثه برای برنامه ريزی استفاده می شوند. به عنوان مثال ترافيک شهر تهران پس از يک زلزله می تواند مشکل بسياربزرگی باشد. با استفاده از مدلها و شبيه سازی می توان مسير يابی بهينه احتمالی در شهر را برای چنين حادثه ای از قبل پيش بينی نمود.

2) سهولت انجام کار :

مدلی که مثلا در مورد خطر سيل استفاده می‌شود به ساده تر شدن تلاش‌ها برای معرفی و شناساندن انگيزه های اقتصادی براي پياده سازی تغييرات و نيز با عمل به صورت ابزاری برای آموزش گروه‌ها در مقابل خطراتی که احتمال دارد برای آنها پيش آيد، کمک می کند.

3) پيشگويی خرابيها پيش از رخداد حادثه:

به عنوان مثال، مي توان زلزله ای را شبيه سازی نمود که بخشهايی از شهر را ويران کند. با توجه به اطلاعات موجود قبلی، مانند تعداد افراد ساکن در آن مناطق يا تعداد بيمارستانهای موجود، مي توان به راحتی نيازهايی را که در زمان حادثه واقعی وجود دارند، تخمين زد.

4) برآورد خرابی‌های نخستين:

بعد از يک زمينلرزه، تشخيص سريع و صحيح وسعت خرابيها بسيار مشکل است. زيرا جمع آوری و هماهنگ کردن اطلاعات خرابيها زمان قابل توجهی را به خود اختصاص می دهد. برآورد خرابيهای نخستين برای هدايت گروههای امداد بسيار لازم هستند. به عنوان مثال می توان از زلزله اي که در Northridge در امريکا بوقوع پيوست نام برد. پس از اين زلزله، حدود 3 ميليون ساختمان در معرض خرابی بودند. با وجود خطری اينچنين بزرگ، يافتن مقدار دقيق وسعت خرابی ها زمانبر می‌باشد. نوعی ابزار تشخيص سريع لرزه وجود دارد که مدلی است برای بيان اينکه چه نوع خاصی از لرزه می تواند باعث خرابی شود. اين مدل که شامل اطلاعات مربوط به ساختمان ها(مانند نوع و سن سازه)، امکانات امدادی و موقعيتهای جغرافيايی است، تعداد تلفات و نيز تعداد سرپناه ها و بيمارستانها لازم در هر ناحيه را تخمين می زند.

چالش‌هاي مديريتی استفاده از IT در مديريت بحران:

1- مقاومت در مقابل تغيير:

   تحقيقات نشان می دهد که مردم معمولا در مقابل تغييرات مقاومت می کنند و هميشه از تلاشهای صورت گرفته برای ايجاد تکنولوژی های جديد، استقبال نمی کنند. IT معمولا به عنوان تحميلی بر سيستمهای مديريت بحران تلقی می شود و نه ابزاری مفيد جهت امور افراد.
2-عدم توجه کافی به آموزش:

3-عدم آگاهی:

   اگرچه مديران بحران از امکانات IT در جهت کمک به پيشرفت کارهای تخصصی شان استقبال مي کنند، اما ابزارهای جديد بايد ثابت کنند که مؤثرتر هستند و نيز بايد امتحان شوند تا مورد پذيرش قرار گيرند.

4-  محدوديت منابع:

محدوديت منابع يک نکته اساسی به خصوص در سطح محلی می باشد. اگرچه قيمتها همواره کاهش می يابند، اما Laptopها، دستگاههای سنجش موقعيت جغرافيايی و موارد مشابه، معمولا مقرون به صرفه نيستند. هزينه ها فقط شامل خريد تجهيزات نمی باشند بلکه هزينه های لازم جهت نگهداری و آموزش نيز وجود دارند. منابع موجود برای مديريت بحرانها در حال حاضر تنها موارد ضروری عملياتها مانند حقوق، ابزار و بيمه را شامل می شوند. در مورد تکنولوژيهای جديد، با وجود سرمايه مشخص، ارگانها معمولا پس از سبک سنگين کردن آنها هم با عناصر ديگر عمليات ضروری و هم با عمليات روزانه، اقدام به سرمايه گذاری می کنند. پيش از آنکه آنها بخواهند بر‌ روي تکنولوژيهای جديد IT سرمايه گذاری کنند، بايد از فوايد آن مطمئن شوند.


5- سيستمهای برپايه تکنولوژيهای منسوخ:

   بسياري از سازمانها، از IT بسيار کم استفاده می کنند. ادارات ممکن است مجهز به کامپيوتر و يا ابزارهايی نظير Email نباشند. اگر سازمانی در جهت IT هزينه اي صرف کند، ممکن است قديمی و منسوخ باشد

6- هزينه هاي صرف شده در IT معمولا برای کارهای معمولی صرف می شوند و نه بحرانی:

   سازمانها معمولا سرمايه IT خود را در جهت کارهای تراکنشی روزمره مانند سيستمهای حسابداری، انبارداری و ...، صرف می کنند و هيچ هزينه ای صرف امور IT مربوط به مديريت شرايط بحرانی نمی شود.

7- سازگاری با انواع مختلف استانداردها:

   سيستمهاي اطلاعاتی بر مبنای استانداردها هستند. تعداد زيادی استاندارد برای تشخيص مقدار خرابی ها پس از يک حادثه وجود دارد. برای يکسان سازی و مقايسه اطلاعات سازمانهای مختلف نياز به تدوين يک استاندارد جامع احساس می‌شود که در تمام مراحل قابل استفاده باشد.

پيوست، نمونه اي از لايه های اطلاعاتی مورد نياز در بانک اطلاعات مديريت بحران.

   لايه های اطلاعاتی مورد نياز:

   براي شبيه سازی تمام اتفاقاتی که طی يک زلزله اتفاق می افتد، نياز به لايه های اطلاعاتي زيادی است که با تکيه بر آن بتوان آسيبهای ناشی از زلزله را پيش بينی نمود. اين لايه های اطلاعاتی شامل 11 لايه مختلف ميباشند که عبارتند از:

   1) اطلاعات انسانی.
   2) اطلاعات زمين شناسی.
   3) اطلاعات پراکندگی سازه ای.
   4) اطلاعات پراکندگی کاربری ساختمانها.
   5) اطلاعات بخش امداد رسانی(ساختمانهای حياتی).
   6) سازه های با پتانسيل آسيب رسانی بالا.
   7) اطلاعات ساختمانهای آموزشی.
   8) اطلاعات ساختمانهاي اقتصادی.
   9) اطلاعات ساختمانهای صنعتی.
   10) اطلاعات اماکن مذهبی.
   11) اطلاعات شريانهای حياتی.

   در زير اطلاعات مورد نياز به همراه جزئيات هر کدام از لايه های اطلاعاتی ارائه می‌گردد.

1- اطلاعات انسانی:
   منبع اطلاعات: مرکز آمار ايران.
   1-1- تراکم جمعيت.
   1-2- پراکندگي جمعيت بر اساس.
   1-2-1- سن.
   1-2-2- جنس.
   1-2-3- سطح فرهنگ عمومی و سواد.
   2- اطلاعات زمين شناسی:
   اطلاعات زمين شناسی و لرزه شناسی منطقه در واقع اساس مورد نياز برای پيش بينی و شبيه سازی زلزله مورد انتظار می‌باشد. بدين منظور لايه های اطلاعاتی زير مورد نياز ميباشد. اين اطلاعات را ميتوان از سازمانها و ارگانهای زير بدست آورد:
   سازمان زمين شناسی کشور، پژوهشگاه بين المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن، شرکتهای خصوصی که در زمينه تحليل خطر فعاليت دارند، مرکز ژئوفيزيک دانشگاه تهران، سازمان نقشه برداری.
   2-1- اطلاعات مربوط به خاک:
   2-1-1- سرعت موج برشی.
   2-1-2- عمق آبرفت (عمق کف سنگی).
   2-1-3- پروفيل خاک.
   2-1-4- توپوگرافي منطقه.
   2-1-5- عمق آب زير زمينی.
   2-2- اطلاعات مربوط به لرزه خيزی.
   2-2-1- پراکندگي گسلها.
   2-2-2- طول گسلها.
   2-2-3- عمق گسلها.
   2-2-4- شيب گسلها.
   2-2-5- تاريخچه لرزه خيزی منطقه.
   2-2-6- داده هاي شتابنگاری.
   2-2-7- شدت زلزله های پيشين و منحنی های هم شدت.

3- اطلاعات پراکندگی سازه ای:
   مراکز جمع آوري اين اطلاعات:
   شهرداری ها- سازمان نظام مهندسی- دفاتر مهندسی- سازمان زمين و مسکن- بنياد مسکن انقلاب اسلامی- وزارت مسکن و شهرسازی- مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن- دانشگاه ها- مراکز تحقيقاتی- شرکتهاي مهندسی و ساختمانی- مالکين- انجمن بتن ايران- انجمن فولاد ايران- وزارت صنايع و معادن- سازمان ثبت اسناد و املاک- موسسه آمار ايران- وزارت دفاع و پشتيبانی نيرو های مسلح- وزارت کشور
   3-1- فونداسيون‌ها:
   3-1-1- پراکندگي ساختمانهای با فونداسيون تک.
   3-1-2- پراکندگي ساختمانهای با فونداسيون نواری.
   3-1-3- پراکندگي ساختمانهای با فونداسيون گسترده.
   3-1-4- پراکندگي ساختمانهای با فونداسيون دارای شمع.
   3-1-5- پراکندگي ساختمانهای با فونداسيون زير سطح آب زيرزمينی.
   3-1-6- پراکندگي ساختمانهای با فونداسيون زير عمق يخبندان.
   3-1-7- پراکندگي ساختمانهای با ديوار حائل و فشار جانبی خاک در زيرزمين.
   3-1-8- پراکندگي ساختمانهای با فونداسيون صلب.
   3-1-9- پراکندگي ساختمانهای با فونداسيون نرم.
   3-1-10- پراکندگي ساختمانهای با فونداسيون روی خاک‌های ماسه ای.
   3-1-11- پراکندگي ساختمانهای با فونداسيون روی خاک‌های رسی.
   3-1-12- پراکندگي ساختمانهای بدون فونداسيون

 3-2- اسکلت فلزی:
   3-2-1- پراکندگي قابهای خمشی ساده زير سه طبقه.
   3-2-2- پراکندگي قابهای خمشی ساده بين سه تا شش طبقه.
   3-2-3- پراکندگي قابهای خمشی ساده بين 6 تا 12 طبقه.
   3-2-4- پراکندگي قابهای خمشی ساده بالای 12 طبقه.
   3-2-5- پراکندگي قابهای خمشی مهاربندی شده با مهاربندهای هم محور.
   3-2-6- پراکندگي قابهای خمشی مهاربندی شده با مهاربند های واگرا.
   3-2-7- پراکندگي قابهای خمشی مهاربندی شده با مهاربندی های خاص.
   3-2-8- پراکندگي قابهای خمشی مهاربندی شده ناقص.
   3-2-9- پراکندگي قابهای خمشی مهاربندی شده با سقف نيمه صلب.
   3-2-10- پراکندگي قابهای خمشی مهاربندی شده با مرکز سختی و جرم متفاوت.
   3-2-11- پراکندگي اسکلت فلزی با اتصالات گيردار.
   3-2-12- پراکندگي اسکلت فلزی با اتصالات نيمه گيردار.
   3-2-13- پراکندگي اسکلت فلزی با اتصالات ساده.
   3-2-14- پراکندگي اسکلت فلزی با اتصالات پيچی.
   3-2-15- پراکندگي اسکلت فلزی با اتصالات پرچی.
   3-2-16- پراکندگي اسکلت فلزی با اتصالات جوش کامل.
   3-2-17- پراکندگي اسکلت فلزی با اتصالات جوش ناقص.
   3-2-18- پراکندگي اسکلت فلزی با تغيير شکل زياد.
   3-2-19- پراکندگي اسکلت فلزی نامنظمی در پلان.
   3-2-20- پراکندگي اسکلت فلزی با نامنظمی در ارتفاع.
   3-2-21- پراکندگي اسکلت فلزی با اتصالات خورجينی.
   3-2-22- پراکندگي اسکلت فلزی با تيرهای لانه زنبوری.
   3-2-23- پراکندگي اسکلت فلزی با ديوار برشی.
   3-2-24- پراکندگي اسکلت فلزی با نيروی شلاقی

 3-3- اسکلت بتنی:
   3-3-3- پراکندگي اسکلت بتنی با ديوار برشی.
   3-3-2- پراکندگي اسکلت بتنی با مهاربندی فولادی.
   3-3-3- پراکندگي اسکلت بتنی بدون ديوار برشی تا سه طبقه.
   3-3-4- پراکندگي اسکلت بتنی بدون ديوار برشی از سه تا شش طبقه.
   3-3-5- پراکندگي اسکلت بتنی بدون ديوار برشی از شش تا دوازده طبقه.
   3-3-6- پراکندگي اسکلت بتنی بدون ديوار برشی بالای دوازده طبقه.
   3-3-7- پراکندگي اسکلت بتنی با مفصل خميری.
   3-3-8- پراکندگي اسکلت بتنی با شکل پذيری بالا.
   3-3-9- پراکندگي اسکلت بتنی با شکل پذيری متوسط.
   3-3-10- پراکندگي اسکلت بتنی با شکل پذيری کم.
   3-3-11- پراکندگي اسکلت با ستونهای کوتاه.
   3-3-12- پراکندگي اسکلت بتنی با ستونهای لاغر.
   3-3-13- پراکندگي اسکلت بتنی با نامنظمی در پلان.
   3-3-14- پراکندگي اسکلت بتنی با نامنظمی در ارتفاع.
   3-3-15- پراکندگي اسکلت بتنی با نيروی شلاقی.
   3-3-16- پراکندگي اسکلت بتنی با سقف نيمه صلب.
   3-3-17- پراکندگي اسکلت بتنی با ميان قابها.

3-4- سازه‌های بنايی
   3-4-1- پراکندگي ساختمان‌های بنايی نيمه اسکلت با مهار جانبی.
   3-4-2- پراکندگي ساختمان‌های بنايی نيمه اسکلت بدون مهار جانبی.
   3-4-3- پراکندگي ساختمان‌های بنايی نيمه اسکلت زير سه طبقه.
   3-4-4- پراکندگي ساختمان‌های بنايی نيمه اسکلت بالای سه طبقه.
   3-4-5- پراکندگي ساختمان‌های بنايی نيمه اسکلت بالای شش طبقه.
   3-4-6- پراکندگي ساختمان‌های بنايی نيمه اسکلت با سقف صلب.
   3-4-7- پراکندگي ساختمان‌های بنايی بدون اسکلت با سقف صلب.
   -4-8- پراکندگي ساختمان‌های بنايی بدون اسکلت با ديوار باربر خشتی و گلی.
   3-4-9- پراکندگي ساختمان‌های بنايی بدون اسکلت با ديوار باربر آجری.
   3-4-10- پراکندگي ساختمان‌های بنايی با ملات ماسه سيمان.
   3-4-11- پراکندگي ساختمان‌های بنايی با ملات کاهگلی.
   3-4-12- پراکندگي ساختمان‌های بنايی با سقف قوسی.
   3-4-13- پراکندگي ساختمان‌های بنايی با شناژ قائم.
   3-4-14- پراکندگي ساختمان‌های بنايی با شناژ افقی.
   3-4-15- پراکندگي ساختمان‌های بنايی بدون اسکلت با سقف طاق ضربی.
   3-4-16- پراکندگي ساختمان‌های بنايی بدون اسکلت با سقف گلی بدون قوس

3-5- سالنها و سوله های سرپوشيده:
   3-5-1- پراکندگي سوله های سرپوشيده با مهار جانبی و مهار کامل سقف.
   3-5-2- پراکندگي سوله های سرپوشيده با مهار ناقص جانبی و سقف.
   3-5-3- پراکندگي سوله های سرپوشيده بدون مهار جانبی.
   3-5-4- پراکندگي سوله های سرپوشيده با اتصالات گيردار.
   3-5-5- پراکندگي سوله های سرپوشيده با اتصالات مفصلی.
   3-5-6- پراکندگي سوله های سرپوشيده با يک ورودی.
   3-5-7- پراکندگي سوله های سرپوشيده با دو ورودی.
   3-5-8- پراکندگي سوله های سرپوشيده چند ضلعی.
   3-5-9- پراکندگي سوله های سرپوشيده با بيش از دو ورودی.
   3-5-10- پراکندگي سوله های سرپوشيده با سطح عملکرد قابليت استفاده بی وقفه.
   3-6- برجها:
   3-6-1- پراکندگي برجهای با تعداد طبقات بالای 10 طبقه و کمتر از 20 طبقه.
   3-6-2- پراکندگي برجهای با تعداد طبقات بالای 20 طبقه.
   3-6-3- پراکندگي برجهای با تعداد ساکنين بالای 200 نفر و کمتر از 500 نفر.
   3-6-4- پراکندگي برجهای با تعداد ساکنين بالای 500 نفر.
   3-6-5- پراکندگي برجهای دارای فضاهای باز استاندارد.
   3-6-6- پراکندگي برجهای بدون فضاهای باز استاندارد.
   3-6-7- پراکندگي برجهای دارای امکانات امدادی استاندارد در داخل.
   3-6-8- پراکندگي برجهای بدون امکانات امدادی استاندارد در داخل.
   3-6-9- پراکندگي برجهای دارای پله ها و شرايط اضطراری
   3-6-10- پراکندگي برجهای بدون پله و شرايط اضطراری
   3-6-11- پراکندگي برجهای دارای اثرات ساختمانهای مجاور
   3-6-12- پراکندگي برجهای بدون امکانات دسترسی مناسب
   3-6-13- پراکندگي برجهای دارای امکانات دسترسی مناسب
   3-6-14- پراکندگي برجهای واقع در مجتمع های مسکونی محصور.

 

4- اطلاعات مربوط به پراکندگی کاربري ساختمانها.
 مراکز جمع آوری اطلاعات اين بخش:
   شهرداری ها- سازمان زمين و مسکن- بنياد مسکن انقلاب اسلامی- وزارت مسکن و شهرسازی- مرکز تحقيقات ساختمان و مسکن- دانشگاه ها و مراکز تحقيقاتی- سازمان ثبت اسناد و املاک- سازمان ثبت شرکتها- سازمان ملی جوانان- وزارت کشور- موسسه آمار ايران- وزارت اقتصاد و دارايی- سازمان اماکن- وزارت فناوری ارتباطات و اطلاعات- موسسه کتاب اول- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی- سازمان تبليغات اسلامی- سازمان بازرسی کل کشور- سازمان برنامه و بودجه- وزارت صنايع و معادن- تمام ساير وزارت خانه ها برای اطلاعات ساختمانهای تابعه همان وزارت خانه- سازمان نظام مهندسی کل کشور- سازمان نظام پزشکی- وزارت آموزش و پرورش- دفاتر و مراکز اصناف مختلف شغلی- نيروی انتظامی- ارتش- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی- نيروي مقاومت بسيج- وزارت بهداشت- سازمان اوقاف و امور خيريه- نهضت سواد آموزی- دفتر مقام معظم رهبری- مرکز آمار ايران
   4-1- ساختمانهاي با کاربری مسکونی:
   4-1-1- پراکندگي ساختمانهای مسکونی تک خانوار
   4-1-2- پراکندگي ساختمانهای مسکونی چند خانوار
   4-1-3- پراکندگي ساختمانهای مسکونی خوابگاه ها
   4-1-4- پراکندگي ساختمانهای مسکونی زندانها
   4-1-5- پراکندگي ساختمانهای مسکونی بين 10 تا 50 نفر سکنه
   4-1-6- پراکندگي ساختمانهای مسکونی بين 50 تا 100 نفر سکنه
   4-1-7- پراکندگي ساختمانهای مسکونی بين 100 تا 200 نفر سکنه
   4-1-8- پراکندگي ساختمانهای مسکونی بالای 200 نفر سکنه
   4-1-9- پراکندگي ساختمانهای مسکونی با متراژ هر واحد کمتر از 40 متر
   4-1-10- پراکندگي ساختمانهای مسکونی با متراژ هر واحد بين 40 تا 75 متر
   4-1-11- پراکندگي ساختمانهای مسکونی با متراژ هر واحد بين 75 تا 125 متر
   4-1-12- پراکندگي ساختمانهای مسکونی بالای 125 متر
   4-1-13- پراکندگي ساختمانهای مسکونی دارای حياط مناسب
   4-1-14- پراکندگي ساختمانهای مسکونی بدون حياط مناسب
   4-1-15- پراکندگي ساختمانهای مسکونی هتل ها، مسافرخانه ها و پانسيون ها
   4-2- ساختمانهاي با کاربری اقتصادی:
   4-2-1- پراکندگي بازار سنتی شهر
   4-2-2- پراکندگي فروشگاه های بزرگ
   4-2-3- پراکندگي عمده فروشی ها
   4-2-4- پراکندگي مغازه ها و تعميرگاه های عمومی
   4-2-5- پراکندگي دفاتر حرفه ای و تخصصی
   4-2-6- پراکندگي بانکها
   4-2-7- پراکندگي سينماها و تئاترها
   4-2-8- پراکندگي سالنهای ورزشی
   4-2-9- پراکندگي اماکن ورزشی ديگر
   4-2-10- پراکندگي پارکينگهای همسطح
   4-2-11- پراکندگي پارکينگ های طبقاتی

 

 

4-2-12- پراکندگی مغازه ها و دفاتر باارزش بالا (طلافروشی ها و . . . )
   4-2-13- پراکندگي دکه ها و محل های سيار
   4-2-14- پراکندگي هتل ها
   4-2-15- پراکندگي مسافرخانه ها
   4-2-16- پراکندگي پانسيون ها
   4-3- ساختمان های با کاربری صنعتی:
   4-3-1- پراکندگي صنايع سنگين
   4-3-2- پراکندگي صنايع سبک
   4-3-3- پراکندگي صنايع غذايی
   4-3-4- پراکندگي صنايع شيميايی
   4-3-5- پراکندگي صنايع فلزی و معدنی
   4-3-6- پراکندگي صنايع ويژه ( با تکنولوژی بالا)
   4-3-7- پراکندگي صنايع ساختمانی
   4-3-8- پراکندگي صنايع دستی
   4-3-9- پراکندگي صنايع مادر
   4-3-10- پراکندگي صنايع کشاورزی
   4-3-11- پراکندگي صنايع نظامی
   4-3-12- پراکندگي صنايع اتمی
   4-4- ساختمانهاي با کاربری آموزشی:
   4-4-1- پراکندگي مهد های کودک
   4-4-2- پراکندگي آمادگی ها
   4-4-3- پراکندگي مدارس ابتدايی
   4-4-4- پراکندگي مدارس راهنمايی
   4-4-5- پراکندگي دبيرستانها
   4-4-6- پراکندگي پيش دانشگاهی ها
   4-4-7- پراکندگي دانشگاه ها
   4-4-8- پراکندگي مراکز تحقيقاتی
   4-4-9- پراکندگي موسات آموزشی
   4-4-10- پراکندگي مراکز سواد آموزی
   4-5- ساختمانهاي با کاربری مذهبی:
   4-5-1- پراکندگي مساجد
   4-5-2- پراکندگي تکايا
   4-5-3- پراکندگي حسينيه ها
   4-5-4- پراکندگي کليسا ها
   4-5-5- پراکندگي کنيسه ها
   4-5-6- پراکندگي امامزاده ها
   4-5-7- پراکندگي زيارت گاه ها
   4-5-8- پراکندگي مصلی ها

 

4-6- ساختمانهای با کاربری پزشکی:
   4-6-1- پراکندگي بيمارستانها.
   4-6-2- پراکندگي کلينيک ها.
   4-6-3- پراکندگي درمانگاه های عمومی.
   4-6-4- پراکندگي درمانگاه های تخصصی.
   4-6-5- پراکندگي مراکز درمانی.
   4-6-6- پراکندگي آزمايشگاه ها.
   4-6-7- پراکندگي مراکز انتقال خون.
   4-6-8- پراکندگي خانه های بهداشت.
   4-6-9- پراکندگي مطب های خصوصی.
   4-7- ساختمانهاي با کاربری امداد رسانی:
   4-7-1- پراکندگي اورژانسها.
   4-7-2- پراکندگي مراکز عملياتی آتش نشانی.
   4-7-3- پراکندگي مراکز عملياتی هلال احمر.
   4-8- ساختمانهاي با کاربری امنيتی:
   4-8-1- پراکندگي کلانتری ها.
   4-8-2- پراکندگي مراکز راهنمايی و رانندگی.
   4-8-3- پراکندگي مراکز مقاومت بسيج.
   4-8-4- پراکندگي پادگانها.
   4-8-5- پراکندگي ايستگاه های نيروی انتظامی.
   4-8-6- پراکندگي مراکز عملياتی 110.
   4-9- ساختمانهاي با کاربری عمومی:
   4-9-1- پراکندگي ساختمانهای ترمينالها.
   4-9-2- پراکندگي ساختمانهای ايستگاه مترو.
   4-9-3- پراکندگي نمايشگاه ها.
   4-9-4- پراکندگی موزه ها.
   4-9-5- پراکندگي آثار باستانی.
   4-9-6- پراکندگي پارکها.
   4-9-7- پراکندگی ميادين بزرگ.
   4-10- ساختمانهاي با کاربری غير خصوصی.
   4-10-1- پراکندگي وزارت خانه ها.
   4-10-2- پراکندگي ادارات دولتی.
   4-10-3- پراکندگي نهادهای زير نظر مقام رهبری.
   4-10-4- پراکندگي شهرداری ها.
   4-10-5- پراکندگي ساختمانهای شورای شهر.
   -10-6- پراکندگي دفاتر نمايندگان مجلس.
   4-10-7- پراکندگي ساختمانهای قوه مقننه.
   4-10-8- پراکندگي دادگاه ها.
   4-10-9- پراکندگي ساختمانهای قوه قضائيه.
   4-10-10- پراکندگي محل کار روسای سه قوه.
   4-10-11- پراکندگي ساختمانهای ستادی مراکز امدادی.
   4-10-12- پراکندگي ساختمانهای ستادی مراکز امنيتی.
   4-10-13- پراکندگي سازمان های غير دولتی.
   4-10-14- پراکندگي سازمان ها، نهادها، ستادها، و ساير مراکز دولتی و شبه دولتی

 5- اطلاعات بخش امداد رسانی (ساختمانهای حياتی):
   5-1- ساختمانهاي با کاربری پزشکی:
   5-1-1- اطلاعات بيمارستانها.
   5-1-2- اطلاعات کلينيک ها.
   5-1-3- اطلاعات درمانگاه های عمومی.
   5-1-4- اطلاعات درمانگاه های تخصصی.
   5-1-5- اطلاعات مراکز درمانی.
   5-1-6- اطلاعات آزمايشگاه ها.
   5-1-7- اطلاعات مراکز انتقال خون.
   5-1-8- اطلاعات خانه های بهداشت.
   5-2- ساختمانهاي با کاربری امداد رسانی:
   5-2-1- اطلاعات اورژانسها.
   5-2-2- اطلاعات مراکز عملياتی آتش نشانی.
   5-2-3- اطلاعات مراکز عملياتی هلال احمر.
   6- اطلاعات پراکندگی سازه های با پتانسيل آسيب رسانی بالا.
   مراکز جمع آوري اطلاعات اين رشته:
   شهرداری ها- وزارت مسکن و شهرسازی- وزارت صنايع و معادن- وزارت نفت- وزارت نيرو- سازمان آب و فاضلاب کشور- سازمان آب- ادارات برق- اداررات گاز- وزارت دفاع و پشتيبانی نيرو های مسلح- ارتش- سپاه- سازمان انرژی اتمی- موسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران- مرکز آمار ايران
   6-1- سدها:
   6-1-1- پراکندگي سدهای مخزنی.
   6-1-2- پراکندگي سدهای کشاورزی.
   6-1-3- پراکندگي سدهای نيروگاهی.
   6-1-4- پراکندگي سدهای تامين آب شرب.
   6-1-5- پراکندگي سدهای چند منظوره.
   6-1-6- پراکندگي سدهای خاکی.
   6-1-7- پراکندگي سدهای بتنی وزنی.
   6-1-8- پراکندگي سدهای بتنی قوسی.
   6-1-9- پراکندگي سدهای سيلاب زا.
   6-2- نيروگاه های اتمی:
   6-2-1- پراکندگي نيروگاه های اتمی تکميل شده.
   6-2-2- پراکندگي نيروگاه های اتمی در حال ساخت.
   6-3- پراکندگي تاسيسات نظامی:
   6-3-1- پراکندگي انبارهای تسليحات نظامی.
   6-3-2- پراکندگي کارخانه ها ساخت تسليحات.
   6-3-3- پراکندگي معادن نظامی.
   6-3-4- پراکندگي انبارهای مواد اوليه.
   6-4- پالايشگاه ها:
   6-4-1- پراکندگي پالايشگاه ها

7- اطلاعات ساختمانهای آموزشی
   7-1- اطلاعات مهد های کودک
   7-2- اطلاعات آمادگی ها
   7-3- اطلاعات مدارس ابتدايی
   7-4- اطلاعات مدارس راهنمايی
   7-5- اطلاعات دبيرستانها
   7-6- اطلاعات پيش دانشگاهی ها
   7-7- اطلاعات دانشگاه ها
   7-8- اطلاعات مراکز تحقيقاتی
   7-9- اطلاعات موسات آموزشی
   7-10- اطلاعات مراکز سواد آموزی
   8- اطلاعات ساختمانهای اقتصادی
   8-1- پراکندگي بازار سنتی شهر
   8-2- پراکندگي فروشگاه های بزرگ
   8-3- پراکندگي عمده فروشی ها
   8-4- پراکندگي مغازه ها و تعميرگاه های عمومی
   8-5- پراکندگي دفاتر حرفه ای و تخصصی
   8-6- پراکندگي بانکها
   8-7- پراکندگي سينماها و تئاترها
   8-8- پراکندگي سالنهای ورزشی
   8-9- پراکندگي اماکن ورزشی ديگر
   8-10- پراکندگي پارکينگهای همسطح
   8-11- پراکندگي پارکينگ های طبقاتی
   8-12- پراکندگي مغازه ها و دفاتر باارزش بالا (طلافروشی ها و . . . )
   8-13- پراکندگي دکه ها و محل های سيار
   8-14- پراکندگي هتل ها
   8-15- پراکندگي مسافرخانه ها
   8-16- پراکندگي پانسيون ها
   9- اطلاعات ساختمانهای صنعتی
   9-1- پراکندگي صنايع سنگين
   9-2- پراکندگي صنايع سبک
   9-3- پراکندگي صنايع غذايی
   9-4- پراکندگي صنايع شيميايی
   9-5- پراکندگي صنايع فلزی و معدنی
   9-6- پراکندگي صنايع ويژه ( با تکنولوژی بالا)
   9-7- پراکندگي صنايع ساختمانی
   9-8- پراکندگي صنايع دستی
   9-9- پراکندگي صنايع مادر
   9-10- پراکندگي صنايع کشاورزی
   9-11- پراکندگي صنايع نظامی
   9-12- پراکندگي صنايع اتمی

10- اطلاعات اماکن مذهبی
   9-1- اطلاعات مساجد
   4-2- اطلاعات تکايا
   4-3- اطلاعات حسينيه ها
   4-4- اطلاعات کليسا ها
   4-5- اطلاعات کنيسه ها
   4-6- اطلاعات امامزاده ها
   4-7- اطلاعات زيارت گاه ها
   4-8- اطلاعات مصلی ها
 
   11- اطلاعات شريانهای حياتی
   شريانهای حياتي را ميتوان در زير مجموعه های زير تقسيم بندی نمود:
   1-شبکه گاز
   2- شبکه آب
   3- شبکه جمع آوری فاضلاب و آبهای سطحی
   4- شبکه برق
   5- شبکه مخابرات
   6- شبکه حمل و نقل
   7- شبکه پلها
   8- شبکه راهها
   9- شبکه راه اهن
   10-شبکه مترو
   11-شبکه فرودگاهها
   12-شبکه ترمينالها و ايستگاههای اتوبوس

براي يافتن اطلاعات مربوط به شريانهای حياتی نامبرده بالا می‌توانيم به ارگانهای زير مراجعه کنيم: شرکت ملی گاز ايران ،موسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران، مرکز آمار ايران، سازمان آتشنشانی، شهرداری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مرکز مطالعات زلزله و زيست محيطی تهران، وزارت نيرو، شرکتهای آب و فاضلاب، شرکت فاضلاب تهران، وزارت راه و ترابری، شرکت توليد وانتقال نيرو، شرکت مخابرات ايران، مرکز GIS تهران.
   شبکه گاز: علاوه بر خسارات مستقيمی که ممکن است زلزله به شبکه گاز رسانی وارد سازد اهميت شبکه گاز هنگام زلزله بيشتر به خاطر خسارات غير مستقيمی است که احتمال دارد بر اثر آتش‌سوزيهای بعد از زلزله بوجود آيد. گسترش شبکه گاز رسانی در زير بافت شهر تهران و ساير شهر هاي بزرگ کشور و آسيب پذيری اين شبکه ها در برابر حوادث غيرمترقبه از جمله زلزله اهميت پرداختن به مديريت بحران شبکه گاز را چند برابر می کند و استفاده از شيرهای کنترل اتوماتيک گاز بسيار لازم و ضروری به نظر می رسد. موارد زير بايد هنگام بحران به دقت رعايت شود:
   1) قطع گاز از ورودی ايستگاههای تقليل فشار گاز برون شهری.
   2) تخليه گاز خطوط تغذيه از محلهای تعيين شده .
   3) تخليه خطوط شبکه توزيع از محل ايستگاههای درون شهری.
   4) اولويت بندي قطع گاز شبکه آسيب ديده با توجه به درصد بحران.
   5) ايمن سازي محيطهای تخليه گاز.
   6) ايمنی سازي شبکههای تحت پوشش.
   لايه هاي اطلاعاتی شبکه گاز:
   1) اطلاعات مربوط به مديران بحران شبکه گاز شامل: نشانی محل سکونت، تلفنهای تماس ،وضعيت مسکن از لحاظ ايمنی در برابر زلزله
   2) اطلاعات مربوط به شبکه شامل: تاسيسات توليد گاز، لوله اصلی با فشار بالای ذخيره، تاسيسات گازی، مخازن گاز، خطوط لوله کم فشار، انواع لوله، انواع اتصالات ( پيچی فلنجی مکانيکی و ...)، TEST POINT) TP)، ايستگاههای تبديل لوله ها به قطر های مختلف DRS، اطلاعات مشترکين،CATODIC PROTECTION) CP)، علمک های گاز RIZER، ايستگاههای فشار شکن REDUCER، شير آلات ورودی گاز به شهرCITY GATE، شير آلات موجود در شبکه VALVES، محلهای انسداد انتهای لوله هاCAP، محلهای تغيير جهت لوله، محلهای از پيش تعيين شده جهت تخليه گاز، اولويت بندی قطع گاز شبکه‌‌هاي آسيب ديده با توجه به درصد بحران، مکانهای حساس که در شبکه بايد گاز رسانی شوند مثل بيمارستانها مراکز اسکان موقت مراکز ستاد بحران و ...

شبکه آبرسانی:
   بدون شک پس از بحران چه برای حفظ بهداشت و چه برای نوشيدن و چه برای خاموش کردن آتش‌سوزيهای احتمالی آب از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار است. اطلاعاتی که بايد از شبکه آبرسانی در دسترس باشند شامل موارد زير است:
   سيستم‌های تامين آب: رودخانه، مخازن سدها، چاه‌ها، درياچه ها.
   خطوط انتقال اصلی:
   کانالهای روباز(ابعاد ،دبی،جنس ،موقعيت)، تونلهای روباز(ابعاد ،دبی،جنس ،موقعيت)، لوله های تحت فشار(ابعاد ،دبی،جنس ،موقعيت)، تصفيه خانه های آب، شبکه توزيع لوله ها شامل لوله های(فولادی ، چدنی، گالوانيزه، بتنی، آزبست، ايرانيت، پلي اتيلنفپلی وينيل کلرايد و...).
   متعلقات لوله ها شامل: تبديلها، زانويی ها.
   شيرآلات شامل:
   CV) CHECK VALVE) و PRESSURE RELIFE VALVE و PRV) PRESSURE REDUCING VALVE) و
   PSV)PRESSURE SUSTAINING VALVE) و FCV)FLOW CONTROL VALVE)
   انواع اتصالات شامل: اطلاعات مربوط به مخازن شامل مخازن زمينی و هوايی(نوع ،فلزی،بتنی،حجم،مقاومت در برابر زلزله)
   اطلاعات مشترکين، تانک‌های ذخيره، ايستگاه‌های پمپاز، مکان‌های حساسی که بايد در هنگام زلزله در اولويت آبرسانی قرار گيرند.
   مکان‌های داراي ريسک آسيب پذيری بالا.
   اطلاعات مربوط به مديران بحران شبکه آب شامل: نشانی محل سکونت، تلفنهای تماس ،وضعيت مسکن از لحاظ ايمنی در برابر زلزله.
   همچنين جهت آگاهی از وضعيت شبکه نصب دستگاههای تله متری از قبيل موارد زير پيشنهاد ميشود که بايد اطلاعات دقيق آنها نيز مشخص شود: ارتفاع سنج مخازن، فشار سنج لوله ها، کنتور و فلومتر لوله ها، سرعت‌سنج مجازی باز و بسته.
   سيستم های اعلام خبر، نمايش آژير بروز اشکالات.

شبکه جمع آوری فاضلاب و آبهای سطحی: اطلاعات شبکه جمع آوری فاضلاب مخصوصا هنگامی که در مجاورت ساير شبکه ها قرار دارد بسيار با اهميت است. شيوع بيماريها و کمبود بهداشت شهروندان پس از زلزله نيز اين امر را تشديد ميکند اطلاعات مورد نياز شامل موارد زير است: انشعابات، کانالهای و مجاری انتقال(ابعاد ،دبی،جنس ،موقعيت)، لوله ها(جنس لوله ها، قطر لوله هاو ...)، اتصالات لوله ها.
   متعلقات لوله ها شامل: تبديلها، زانويی ها، آدم رو ها، ايستگاههای پمپاژ، تصفيه خانه ها، مسيلها، دستگاههاي تله‌متری.
   اطلاعات مشترکين.
   اطلاعات مربوط به مديران بحران شبکه فاضلاب شامل: نشانی محل سکونت، تلفنهای تماس ،وضعيت مسکن از لحاظ ايمنی در برابر زلزله.
   شبکه برق رسانی: نيرو گاه‌ها، ايستگاههای فشار قوی، خطوط فشار قوی، دکل های انتقال برق، ترانسفورماتوره

خطوط برق اصلی شبکه شهری.
   شبکه های فرعی.
   شبکه های رو زمينی و زير زمينی.
   اولويت بندي مناطق از لحاظ برق رسانی.
   تهيه ژنراتورهاي قوی برای برق رسانی اضطراری به مکانهای استراتژيک در صورت آسيب ديدگی شبکه.
   اطلاعات مشترکين.
   اطلاعات مربوط به مديران بحران شبکه برق رسانی شامل: نشانی محل سکونت، تلفنهای تماس ،وضعيت مسکن از لحاظ ايمنی در برابر زلزله.
   شبکه مخابرات:
   با استفاده از تجربيات زلزله های گذشته می‌توان گفت شبکه تلفن همراه به عنوان مهمترين عنصر زير بنايی مخابراتی حين زلزله در نظر گرفته ميشود. برخورداری از ارتباطات حين وقوع زلزله می‌تواند خسارات را به حد اقل برساند. برخی از عناصر شبکه مخابراتی کشور شامل موارد زير است: دکل های مخابراتی، آنتن های مخابراتی، ايستگاههای مخابراتی، سوييچ‌های مخابراتی، تجهيزات مخابراتی با الويت بالا(مورد استفاده در ستاد مديريت بحران، اطلاع رسانی عمومی و...)شبکه حمل و نقل:
   شبکه راه‌ها: راه‌های برون شهری، راه‌های درون شهری، آزاد راه‌ها، راه‌های اصلی، راه‌های فرعی، راه‌های زير زمينی، وضعيت تقاطع‌های روگذر و زير گذر، اهميت تقاطع‌ها، اولويت بندی تقاطع‌ها، راه‌هايي که به اماکن حساس ختم ميشوند، معابر به عرض 3 متر و 6 متر، راه آهن برون شهری، راه آهن درون شهری، ايستگاه‌های مترو و راه آهن، تونل‌های بزرگ راه‌ها، تونل‌های راه آهن، شبکه های مربوط به ابنيه راه‌ها، فرودگاه‌ها، ترمينال‌های هوايی، آشيانه های هواپيما، سيستم‌های سوخت رسانی هواپيما، باند های هليکوپتر، ترمينالهای اتوبوسرانی، پارکسوارها، ايستگاه‌های سوخت رسانی